Vrijheid

Vrijheid of onvrijheid

Een woord waar veel over te zeggen valt en wat zowel in bijbel als krant ruim aan zijn trekken komt, daarom hebben we er in leerhuis ook ruim de tijd voor genomen. Om alles een beetje in kaart te brengen hebben we ook hier weer een ‘mind map’ van gemaakt. We doen van een aantal ‘wolkjes’ verslag. Laten we beginnen bij de mens, hoe wij er tegen aan kijken, hoe we het beleven en er naar streven, welke gedachten we erover kunnen hebben, wat humaan is of onmenselijk…

NEE zeggen

‘Vrijheid begint met NEE zeggen’ is een uitspraak van Ellul maar hoe moeilijk is dat. We zeggen toch eigenlijk maar al te vaak en te snel, ja. Komt dat voort uit een leven van onbedachtzaamheid of heeft het zijn grond in een leven dat geen eigen koers vaart? Of willen we de ander niet kwetsen of hem/haar een plezier doen? Of kan het ook zijn dat we onszelf niet willen kwetsen en er buiten willen komen te staan…. Waarom kan ons ‘ja’ niet eenvoudig ‘ja’ zijn en ons ‘nee’, ‘nee’? Nog lastiger is zo te antwoorden zonder verdere opgaaf van reden, zonder jezelf uit te putten in excuses of voorwendsels. Waarom antwoorden op een gestelde vraag met: Ik zal er over nadenken’, terwijl je toch al weet dat het NEE wordt. Wees eerlijk en onthoud je van drogredenen. Eén en ander heeft wel te maken met een diep geleefd leven zonder oppervlakkigheid en valse schijn.

Mijn ego is god

Het ego is heden ten dage (naast de Mammon) een belangrijke godheid. Mijn handelen, mijn kracht, mijn moed, mijn zelfverwerkelijking, mijn zedelijkheid en kunde -die verschaffen mij de vrijheid. Dit is tegenwoordig zeer populair, het gaat bijna niet over iets anders. De mens als middelpunt van de kosmos, als heerser over de aarde (antropoceen) als laatste grootheid aan wie alles onderworpen is. Om je impopulair te maken is er geen betere manier dan na veel gepraat met dikke woorden de nuchtere vraag te stellen: is dat allemaal wel waar? We zijn bang dat er iemand is die dieper ziet dan wij, die ons vragend aankijkt en voor wie al onze waarden ineenstorten.

Bevrijd worden van die afgod

En dan gebeurt er iets dat we niet in onze macht hebben. De waarheid treedt op ons toe. Niet in een stralende, ongenaakbare bovenmenselijke heerlijkheid maar als de gekruisigde waarheid. Ze richt het woord tot mij en vraagt: Wie heeft mij, de Waarheid, gekruisigd en zij antwoordt op hetzelfde moment: Kijk me aan, dat heb jij gedaan! Jij dacht dat jij de waarheid in pacht had, jij wilde als God zijn en daarom heb je schipbreuk geleden en is je hele bestaan een leugen geworden.

De bevrijder

Echter de Gekruisigde is de enige die je kan vrij maken.

Waarom?

Omdat vrij worden niet betekent: groot worden in de wereld, vrij worden van de medemens, vrij worden van God, vrij worden door bezit.  Maar het betekent: vrij worden van zichzelf, van de leugen als was ik het centrum van mijn bestaan, van de haat waarmee ik Gods schepping vernietig, vrij worden van zichzelf voor de ander. Alleen Gods waarheid vernietigt onze leugen en bewerkt de waarheid, vernietigd de haat en bewerkt de liefde. Vrij zijn betekent niets anders dan in de liefde zijn, en in de liefde zijn betekent niets anders dan in de waarheid Gods zijn. (uit: Bonhoeffer Brevier)

De vrijheid in de psalmen

Elke ochtend klinkt altijd als eerste psalm 95. Hier wordt gejubeld voor een groot koning, de rots van onze vrijheid. Door dit vele jaren elke ochtend te zingen/zeggen raken we langzamerhand vertrouwd met Hem die onze bevrijder is, we gaan Hem vertrouwen. Gaandeweg (in de letterlijke betekenis van: gaande de weg) komen we ook al die andere psalmen/gebeden tegen. Zij verhalen van Hem als redder, bevrijder, verlosser, schutse, burcht enz. (psalm 62, 32, 59, 60,80) en ook 37 waar staat: ‘leg uw leven de Heer in de hand, bouw op Hem, Hij zal het volvoeren’. Ik geef toe, niet een makkelijk te winnen uitdaging maar als je jaar na jaar trouw de psalmen bidt en het evangelie leest dan gebeurt ’t wel! Want zoals Romano Guardini zegt: ‘Het geloof heeft een geschiedenis’.