de week van zondag Misericordia Domini

Weer Karl Barth

Zo luidt de scherpe kritiek van Karl Barth als hij het Christendom van zijn dagen beziet. In alle eeuwen heeft het juist daarin gedwaald dat het niet gehoorzaam was en aldus tot de wereld sprak. Zoals gezegd is het werk van Barth te omvangrijk en ook te moeilijk voor ons om ter hand te nemen. Toch willen we nadrukkelijk kennis nemen van zijn gedachtegoed. We kwamen op het spoor van ‘De triomf de genade in het werk van Barth’ van Berkhouwer. Na de eerste 70 pagina’s zijn we zozeer onder de indruk dat we besloten hebben Barth een tijdje te volgen bij de hand genomen door Berkhouwer.

Maar eerst wat anders…

Vorige week spraken we af het hoofdstuk ‘Gemeenschap’ uit ‘Leven met elkander’ van Bonhoeffer te bestuderen. Hij onderzoekt hierin wat de echte christelijke gemeenschap onderscheidt van elke andere gemeenschap en waar de gevaren liggen van de vermenging. Zijn vertrekpunt is: het moet voor de christelijke gemeenschap vanaf het eerste ogenblik duidelijk zijn dat de christelijke gemeenschap geen ideaal is maar goddelijke werkelijkheid. Dat is het eerste. En het tweede is dat zij een geestelijke gemeenschap is en geen psychische werkelijkheid. Hij werkt dit vervolgens uit in een aantal tegenstellingen die we hieronder deels weergeven.

Gewaarschuwd door Bonhoeffer hebben we alle jaren van het bestaan van de Vinkenbos hiervoor gewaakt. Dat heeft nogal wat moeite, tranen en verongelijkte gezichten gegeven (mensen kwamen met hun eisen en gingen weer) maar het is wel één van de redenen waarom we na dik 20 jaar als gemeenschap nog bestaan en in alle openheid met elkaar omgaan terwijl we toch uit zeer verschillende kerken komen.

Tegenstellingen tussen geestelijke en psychische gemeenschap 

geestelijke gemeenschap psychische gemeenschap
de grond van alle geestelijke werkelijkheid is het duidelijke, zuivere Woord Gods in Jezus Christus de grond van alle psychische werkelijkheid is het duistere, ondoorzichtige bewegen van de menselijke ziel
de grond van de geestelijke gemeenschap is de waarheid de grond van de psychische gemeenschap is het begeren 
het wezenlijk karakter van geestelijke gemeenschap is het Licht het wezenlijk karakter van de psychische gemeenschap is duisternis want uit het hart des mensen komen de kwade overleggingen; het is deze diepe donkerheid die uitgespreid ligt over de oorsprong van alle menselijk doen
 hier regeert de Geest daar de psychotechniek, de methode 
hier is er nooit en op geen enkele manier een “rechtstreekse” verhouding van de één tot de ander daar bestaat een diep, oorspronkelijk psychisch verlangen naar gemeenschap, naar direct contact met andere menselijke zielen zoals dat ook op lichamelijk gebied bestaat 
geestelijke liefde bemint de ander om Christus’ wil psychische liefde bemint de ander om zichzelf
geestelijke liefde dient psychische liefde begeert
geestelijke liefde is voor elke aardse liefde iets geheel vreemds, nieuws en onbegrijpelijks psychische liefde kan de geestelijke nooit begrijpen want geestelijke liefde komt van boven
geestelijke liefde brengt de vrijheid van de broeder/zuster onder het Woord psychische liefde bewerkt menselijke onderwerping , binding en krampachtigheid
hier heerst Gods werkelijkheid en de vrijheid daar het menselijk ideaal en de onvervulbare wensdromen