de week van zondag Reminiscere

God met twee gezichten??

We moeten ons bedenken dat het pamflet ‘Verzoeking’ (zoals vorige week ten tonele gevoerd) een verslag is van een 5-tal inleidingen dus niet een doorwrocht theologisch werk. Er zijn ons inziens uitspraken die nog wat ‘jong’ zijn en later wellicht door Bonhoeffer zouden zijn gecorrigeerd ware het niet dat hij in de nadagen van WOII door de nazi’s is vermoord. Eén van de zinnen waar we tegen op lopen luidt: “Waar echter alle verzoeking des vleses, alle toorn Gods, gehoorzaam gedragen wordt in Jezus Christus, daar is de verzoeking in Jezus Christus overwonnen, daar vindt de christen achter de toornige God, Die hem verzoekt, de genadige God die niemand verzoekt”. Nou, ga d’r maar aan staan.

Wij vragen ons af welke god Bonhoeffer hier ten tonele voert; waarom die dubbelheid van de toornige god en de genadige god; is dat nodig om uit het dilemma te komen van zonde, straf, redding en verzoening. We hebben het idee dat we hier een moeras betreden waar we in gaan vast lopen; meer nog, dat hier op deze manier sprake is van een god die niet de God van de bijbel is.

Terug tot Barth

In de tijd dat Bonhoeffer leefde, was Karl Barth bezig met zijn Kirchliche Dogmatiek (KD). Zij hebben elkaar ontmoet en dus moet Bonhoeffer geweten hebben van Barth’s fundamentele herziening van het godsbegrip in de heilige Schrift. Het is voor ons een te grote opgave om de KD te bestuderen maar gelukkig zijn er diverse boeken geschreven óver de K.D. In veel van deze werken wijst men op het Christocentrisch karakter van zijn dogmatiek. Dat wil bij Barth zeggen dat alle kennis van God volstrekt bepaald wordt door en afhankelijk is van de kennis van Jezus Christus. Alleen in Jezus Christus hebben we te doen met de wáre en beslissende openbaring van God (Berkhouwer)

Buiten Jezus Christus om over god spreken leidt tot ‘natuurlijke theologie’ en ‘religie’. Waartoe natuurlijke theologie en religie kan leiden wordt in WOI duidelijk als geheel Europa in naam van deze ‘god’ onvoorstelbare bloedbaden aanricht én in de aanloop van WOII als het demonische van het nationaal-socialisme niet wordt doorzien (ook niet door de officiële Duitse kerk van die dagen).

 

Nieuw over God spreken

Het wordt Barth duidelijk dat wij niet over god kunnen spreken van onszelf uit, ja dat kan wel maar dan hebben we het niet over de God van de bijbel met alle gevolgen van dien. De God van de bijbel staat haaks op onze ondernemingen en is geen verlengstuk van ons denken, wij kunnen Hem niet denken of bedenken. De God van de bijbel heeft zich kenbaar gemaakt met zijn Naam (Ik ben die Ik ben), Hij heeft zelf éérst gesproken door Wet en profeten en ten definitieve door Jezus Christus. Deze God is Immanuel –God mét ons-, Hij is dus vóór ons en niet tegen ons, Hij is mens geworden!!!!, Hij is onze weg gegaan, in solidariteit is Hij langs armen, verschoppelingen en doden getrokken, Hij heeft het menselijk lijden (gescheiden leven van zijn Vader!) op zich genomen tot op Golgotha…

Zo doende heeft Hij laten zien wie God is, Die Hij zijn Vader noemt, en zo kunnen wij door Jezus Christus die God ook kennen en Hem onze Vader noemen.